Surowe skarpy, kolorowe zbiorniki i leśna trasa prowadząca przez ślady dawnego górnictwa tworzą miejsce zupełnie inne od typowych atrakcji turystycznych. Teren znany jako dawna kopalnia Babina jest dziś otwartą ścieżką geoturystyczną w okolicach Łęknicy i Nowych Czapli. Opisuję tu jego historię, najciekawsze punkty, długość trasy oraz praktyczne zasady bezpiecznego zwiedzania.
Najważniejsze informacje o Babinie w kilku punktach
- Położenie: okolice Łęknicy, Nowych Czapli i Przewoźnik w województwie lubuskim.
- Trasa: około 5 km, a przejście zajmuje zwykle od 2 do 3 godzin.
- Największa atrakcja: około 30-metrowa wieża widokowa nad zbiornikiem „Afryka”.
- Historia: wydobycie węgla brunatnego prowadzono tu na skalę przemysłową od 1921 do 1973 roku.
- Charakter miejsca: to otwarta ścieżka leśna dla pieszych i rowerzystów, a nie podziemna kopalnia z trasą pod ziemią.
Co dziś można zobaczyć na terenie dawnej kopalni
Najważniejsze doprecyzowanie jest proste: nie zwiedza się tutaj podziemnych korytarzy. Dawne wyrobiska odkrywkowe i tereny górnicze przekształciły się w leśny krajobraz z wodnymi zbiornikami, skarpami, hałdami oraz pozostałościami infrastruktury przemysłowej.
Ścieżka geoturystyczna przebiega przez fragment Parku Krajobrazowego i Geoparku Łuk Mużakowa. Obszar ten słynie z morenowego łuku ukształtowanego przez lądolód oraz wyjątkowego pojezierza antropogenicznego, czyli zbiorników powstałych wskutek działalności człowieka. Według Lasów Państwowych w polskiej części Łuku Mużakowa znajduje się ponad 100 takich akwenów.
Najbardziej rozpoznawalnym miejscem jest zbiornik „Afryka”, powstały w dawnym wyrobisku oznaczanym jako Łuska C. Z wieży widokowej można zobaczyć nie tylko taflę wody, lecz także układ skarp i lasów, który najlepiej pokazuje skalę dawnych prac wydobywczych.
Historia Babiny od kopalni do krajobrazu pokopalnianego
Nazwa Babina obejmuje historię kilku zakładów i pól górniczych, a nie jednej kopalni działającej niezmiennie przez cały czas. Przemysłowe wydobycie węgla brunatnego rozpoczęło się tutaj w 1921 roku, natomiast przed wojną funkcjonowały również zakłady związane z produkcją brykietu i ceramiką.
W latach 1935-1939 kopalnia wydobywała około 225 500 ton węgla, a brykietownia produkowała około 75 000 ton brykietów. Po II wojnie światowej powstała kopalnia „Przyjaźń Narodów - Szyb Babina”, połączona z innymi zakładami działającymi w rejonie Łuku Mużakowa.
Największe powojenne odkrywki powstały w latach 60. Z samego wyrobiska Łuska C, którego pozostałością jest dzisiejsza „Afryka”, wydobyto ponad 1,1 mln ton surowca. Kopalnię zamknięto w 1973 roku, a natura przez kolejne dekady zaczęła stopniowo przejmować przemysłowy teren.
To właśnie ta przemiana jest dla mnie najciekawszą częścią zwiedzania. Babina nie udaje odrestaurowanego zabytku techniki. Pokazuje raczej, jak działalność górnicza zmieniła rzeźbę terenu i jak po latach powstał nowy, nieoczywisty krajobraz.
Jak wygląda trasa i ile czasu przeznaczyć na spacer
Podstawowa ścieżka ma około 5 km i prowadzi drogami leśnymi oraz odcinkami przy dawnych wyrobiskach. Przejście zajmuje najczęściej 2-3 godziny, ale fotografowanie, wejście na wieżę i czytanie tablic mogą wydłużyć spacer.
| Element | Informacja praktyczna |
|---|---|
| Długość | około 5 km dla podstawowego przebiegu ścieżki |
| Czas przejścia | zwykle 2-3 godziny |
| Trudność | łatwa lub umiarkowana, zależnie od pogody i kondycji |
| Forma trasy | trasa nie jest klasyczną pętlą |
| Rower | możliwy na leśnych drogach, przy zachowaniu ostrożności |
| Infrastruktura | tablice edukacyjne, ławki, wieża widokowa i parkingi |
Na mapach można spotkać także informacje o dłuższym, około 10-kilometrowym przejściu. Wynika to z różnego liczenia odcinków dojazdowych i wariantów przebiegu, dlatego przed wyjściem najlepiej sprawdzić konkretny punkt startowy, a nie kierować się wyłącznie jedną liczbą.
Trasa nie jest wymagająca technicznie, ale po deszczu leśne drogi mogą być błotniste. Ja wybrałbym pełne buty z bieżnikiem, wodę i ubranie chroniące przed wiatrem. W upalny dzień cień jest pomocny, jednak przy zbiornikach i na wieży słońce potrafi mocno dać się we znaki.
Wieża widokowa i kolorowe zbiorniki robią największe wrażenie
Centralnym punktem geościeżki jest drewniana wieża o wysokości około 30 metrów. Z dwóch tarasów widokowych widać zbiornik „Afryka” oraz charakterystyczne pasy skarp, lasów i dawnych wyrobisk.
Kolory wody mogą zmieniać się od turkusowych i zielonych po granatowe, pomarańczowe lub brunatne. Nie są to jednak naturalne kąpieliska. Wody pokopalniane bywają silnie kwaśne, a ich odczyn może wynosić około pH 2-4, dlatego nie wolno do nich wchodzić ani dotykać ich bez potrzeby.
Wrażenie robi także kontrast między spokojnym lasem a śladami przemysłu. Tablice opisują dawne odkrywki, przebieg pokładów węgla i proces powstawania zbiorników. Dzięki temu spacer nie ogranicza się do oglądania ładnych widoków, lecz pozwala zrozumieć, skąd ten krajobraz się wziął.
Jak zaplanować dojazd i zwiedzanie
Geościeżka znajduje się pomiędzy Nowymi Czaplami a Łęknicą, z możliwością rozpoczęcia spaceru także od strony Łęknicy. W pobliżu trasy działają parkingi, w tym bezpłatny parking przy wieży widokowej na drodze między Nowymi Czaplami a Przewoźnikami.
- Na krótszy spacer najlepiej wybrać wejście położone najbliżej wieży.
- Na spokojne zwiedzanie całej trasy zarezerwować trzeba co najmniej 3 godziny.
- Rower sprawdzi się na drogach leśnych, ale piesi mają pierwszeństwo.
- Warto zabrać własny prowiant, ponieważ przy samej ścieżce nie ma typowej infrastruktury gastronomicznej.
- Przed wyjazdem dobrze sprawdzić lokalne komunikaty, szczególnie po wichurach, intensywnych opadach i pracach leśnych.
Teren ma charakter otwartej ścieżki geoturystycznej, a nie muzeum z kasą i stałymi godzinami zwiedzania. To wygodne, ale oznacza też, że nie ma tu obsługi pilnującej każdego odcinka. Trzeba samodzielnie respektować oznaczenia, nie schodzić na strome skarpy i nie wchodzić na obszary wyłączone z ruchu.
Czy Babina nadaje się na wycieczkę z dziećmi
Tak, ale młodsze dzieci powinny pozostawać pod stałą opieką dorosłych. Leśna droga jest łatwa, jednak przy zbiornikach występują strome skarpy, nierówne podłoże i miejsca bez barierek.
To dobre miejsce dla rodzin, które chcą połączyć spacer z nauką. Dzieci mogą obserwować różnice w kolorze wody, czytać o wydobyciu i oglądać ślady dawnych maszyn, ale trzeba jasno ustalić zasadę, że do zbiorników nie podchodzimy poza wyznaczoną trasę.
Z psem również można zaplanować spacer, pod warunkiem prowadzenia go pod kontrolą. Przy wieży i w pobliżu wody lepiej używać smyczy, ponieważ otwarty teren, rowerzyści i skarpy mogą stworzyć niepotrzebne zagrożenie.Babina najlepiej działa jako świadomy spacer po śladach górnictwa
Ta atrakcja nie zastępuje zamku, pałacu ani klasycznego muzeum techniki. Jej siła leży gdzie indziej: pokazuje żywy zapis przemian krajobrazu, w którym historia przemysłu, geologia i przyroda tworzą jedną opowieść.
Najlepszy plan to połączyć geościeżkę z innymi atrakcjami Łęknicy, zwłaszcza Parkiem Mużakowskim i pozostałymi punktami Geoparku Łuk Mużakowa. Na samą trasę warto przeznaczyć pół dnia, zabrać wygodne obuwie i nie nastawiać się wyłącznie na fotografowanie kolorowej wody. Najwięcej daje spokojne przejście całej ścieżki, zatrzymanie się przy tablicach i spojrzenie z wieży na teren, który z przemysłowej kopalni stał się jednym z ciekawszych krajobrazów turystycznych zachodniej Polski.
