Najważniejsze informacje o słynnym kościele w Zakopanem
- Najczęściej wskazywanym miejscem jest Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej na Krzeptówkach.
- Świątynia powstała jako wotum wdzięczności za ocalenie Jana Pawła II po zamachu w 1981 roku.
- Kościół konsekrował Jan Paweł II 7 czerwca 1997 roku podczas wizyty w Zakopanem.
- Miłośnicy zabytków powinni zobaczyć także Stary Kościółek na Pęksowym Brzyzku i kaplicę na Jaszczurówce.
- Zwiedzanie należy planować poza godzinami mszy i nabożeństw.
Najczęściej chodzi o sanktuarium na Krzeptówkach
Określenie „słynny kościół w Zakopanem” ma przede wszystkim informacyjną i lokalną intencję. Czytelnik chce zwykle szybko ustalić nazwę świątyni, jej adres, znaczenie oraz sprawdzić, czy można ją odwiedzić podczas krótkiego pobytu.
Najtrafniejszą odpowiedzią jest Sanktuarium Narodowe Matki Bożej Fatimskiej na Krzeptówkach, przy ulicy Krzeptówki 14. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc religijnych w mieście, związane z kultem Matki Bożej Fatimskiej i z postacią Jana Pawła II.
Trzeba jednak rozróżnić dwie rzeczy. Jeśli pytanie dotyczy najbardziej znanego sanktuarium, chodzi o Krzeptówki. Gdy mowa o najstarszym i najbardziej wartościowym zabytku sakralnym, właściwą odpowiedzią będzie Stary Kościółek Matki Bożej Częstochowskiej przy ulicy Kościeliskiej.
Dlaczego Krzeptówki są tak ważne
Historia sanktuarium rozpoczęła się w 1950 roku, gdy na Krzeptówkach osiedlili się księża pallotyni. W latach 60. trafiła tu oryginalna figura Matki Bożej Fatimskiej, przekazana kardynałowi Stefanowi Wyszyńskiemu przez biskupa z Portugalii. Dziś figura znajduje się w kaplicy Niepokalanego Serca Maryi.
Budowę obecnego kościoła ukończono w 1992 roku. Świątynia powstała jako wotum wdzięczności za ocalenie Jana Pawła II podczas zamachu 13 maja 1981 roku. Jej projekt przygotował Stanisław Tylka z Zakopanego, a wnętrze zaplanowano tak, by podkreślało maryjny i papieski charakter miejsca.
Najważniejszym wydarzeniem w historii sanktuarium była konsekracja dokonana przez Jana Pawła II 7 czerwca 1997 roku. Papież odprawił również mszę przy ołtarzu w ogrodzie za kościołem. To właśnie ten związek z jego wizytą sprawił, że Krzeptówki stały się celem nie tylko pielgrzymek, lecz także zwykłych spacerów po Zakopanem.
Moim zdaniem największą siłą tego miejsca nie jest sama architektura, ale połączenie kilku warstw historii. W jednym punkcie spotykają się tradycja fatimska, pamięć o papieżu, lokalna kultura Podhala i współczesna historia Polski.
Co zobaczyć podczas wizyty na Krzeptówkach
Kościół i kaplica
W głównej świątyni warto zwrócić uwagę na witraże, sceny Drogi Krzyżowej i motywy nawiązujące do góralskiej estetyki. Nie jest to jednak muzeum, dlatego zwiedzanie powinno odbywać się spokojnie i z poszanowaniem trwających nabożeństw.
W kaplicy Niepokalanego Serca Maryi znajduje się figura przywieziona z Fatimy. Dla wielu osób to właśnie ona jest najważniejszym punktem wizyty, choć z zewnątrz uwagę przyciąga przede wszystkim duża bryła sanktuarium.
Przeczytaj również: Zamki Jury Krakowsko-Częstochowskiej - Jak zaplanować zwiedzanie?
Ołtarz papieski i otoczenie
Za kościołem znajduje się ołtarz, przy którym Jan Paweł II odprawił mszę w 1997 roku. Warto przejść przez teren sanktuarium także wtedy, gdy nie planuje się udziału w nabożeństwie, ponieważ otoczenie jest spokojniejsze niż najbardziej zatłoczone części centrum.
Oficjalny serwis Zakopanego proponuje spacer od sanktuarium przez Stare Krzeptówki do Doliny za Bramką. Trasa ma około 2,2 km i zajmuje mniej więcej godzinę, a sama dolina oferuje dodatkowo krótki, leśny odcinek o długości około 700 metrów.
Jak zaplanować zwiedzanie i nabożeństwa
Sanktuarium znajduje się przy ulicy Krzeptówki, w zachodniej części Zakopanego, na trasie prowadzącej w stronę Kościeliska. Najlepiej połączyć wizytę z krótkim spacerem po Starych Krzeptówkach albo zaplanować ją jako punkt wyprawy do Doliny za Bramką.
Kościół jest udostępniany zwiedzającym poza godzinami odprawiania mszy. Aktualnie publikowany porządek przewiduje w niedziele msze o 7.00, 8.30, 10.00, 11.30, 17.00 i 19.00, a w dni powszednie o 7.00, 12.00 i 19.00. Godziny mogą się zmieniać przy okazji świąt i uroczystości, dlatego przed wyjazdem najlepiej sprawdzić bieżący harmonogram.
Szczególnie dużo osób przyjeżdża na czuwania fatimskie organizowane 13. dnia miesiąca od maja do października. W programie znajduje się między innymi różaniec, msza o 19.00, apel maryjny i procesja światła o 21.00. W takie dni trzeba liczyć się z większym ruchem i trudniejszym parkowaniem.
Nie planowałbym wizyty w stroju typowo plażowym ani traktował sanktuarium wyłącznie jako punktu fotograficznego. To aktywne miejsce kultu, więc najprostsza zasada działa najlepiej: najpierw sprawdzić, czy nie trwa nabożeństwo, a zdjęcia robić dyskretnie i bez używania lampy.
Stary Kościółek czy Jaszczurówka
Krzeptówki są najbardziej rozpoznawalne, ale osoby zainteresowane zabytkami powinny zobaczyć również dwie drewniane świątynie. Każda z nich pokazuje inną epokę i inny sposób budowania zakopiańskiej tożsamości.
| Miejsce | Co je wyróżnia | Dla kogo będzie najlepsze |
|---|---|---|
| Sanktuarium na Krzeptówkach | Związek z Fatimą i Janem Pawłem II, współczesne sanktuarium, ołtarz papieski | Dla pielgrzymów i osób szukających najbardziej znanego kościoła |
| Stary Kościółek | Drewniana świątynia z 1847 roku, tradycyjna architektura ludowa, sąsiedztwo Pęksowego Brzyzku | Dla miłośników historii Zakopanego i dawnych zabytków |
| Kaplica na Jaszczurówce | Projekt Stanisława Witkiewicza, styl zakopiański, konstrukcja bez użycia gwoździ | Dla osób zainteresowanych architekturą i fotografią |
Stary Kościółek przy ulicy Kościeliskiej zbudowano w 1847 roku jako pierwszy kościół parafialny Zakopanego. W środku zachowały się ołtarze wykonane przez Wojciecha Kułacha-Wawrzyńcoka, a obok znajdują się zabytkowa kaplica Gąsieniców i Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku.
To właśnie ten zespół zabytków wybrałbym, gdybym miał tylko godzinę na poznanie historycznego Zakopanego. Miejski spacer ulicą Kościeliską ma około 1 km i trwa około 20 minut, ale na cmentarz, kościół i pobliską willę Koliba dobrze przeznaczyć więcej czasu.
Kaplica Najświętszego Serca Jezusa na Jaszczurówce powstała według projektu Stanisława Witkiewicza. Jest jednym z najcenniejszych przykładów stylu zakopiańskiego, a jej drewniana konstrukcja, podcienia, gontowy dach i charakterystyczne zdobienia pokazują, jak lokalna architektura inspirowała twórców na początku XX wieku.
Najlepszy wybór zależy od tego, czego szukasz
Jeżeli chcesz zobaczyć miejsce najbardziej kojarzone z Zakopanem, wybierz Sanktuarium na Krzeptówkach. Jeżeli interesuje Cię najstarsza historia miasta, zacznij od Starego Kościółka i Pęksowego Brzyzku, a jeśli najważniejsza jest architektura, skieruj się na Jaszczurówkę.
W praktyce nie trzeba wybierać tylko jednej świątyni. Krzeptówki najlepiej pokazują współczesny wymiar religijny i papieski Zakopanego, Stary Kościółek opowiada o początkach miasta, a kaplica Witkiewiczowska pozwala zrozumieć, czym jest styl zakopiański.
Dlatego za najbardziej słynny kościół w Zakopanem uznałbym Krzeptówki, ale za najcenniejszy zabytek sakralny miasta często wskażę Stary Kościółek. Taki podział jest najuczciwszy i pomaga zaplanować zwiedzanie bez rozczarowania, że jedna świątynia nie pokazuje całej historii miasta.
